12.10.2020

Co zrobić w przypadku infekcji u dziecka w dobie COVID-19. Porada pediatry.

Wraz z nadejściem jesieni rozpoczyna się tak zwany “sezon infekcyjny”. Co roku zdarzają się nam przeziębienia. Większość mam doskonale wie, co to znaczy kaszel i katar u dzieci, czasem powtarzający się co kilka tygodni. Pierwszy raz musimy się jednak zmierzyć ze stanem epidemii, w którym dostęp do opieki medycznej jest utrudniony. Zasady badania dzieci i dorosłych wciąż się zmieniają. Rodzice mają dylemat czy zgłaszać się z chorym dzieckiem do przychodni czy do szpitala. Czy to już moment, aby wykonać test na COVID i czy w ogóle można go zrobić. Pytania i wątpliwości mnożą się. Dlatego, między innymi, na te pytania odpowiem w dzisiejszym artykule.

TELEPORADA

Przede wszystkim należy pamiętać, że pierwszym miejscem, gdzie należy się zgłosić z powodu infekcji (w tym przy podejrzeniu COVID-19) jest przychodnia POZ (Podstawowej Opieki Zdrowotnej). Wszystkie wizyty muszą być poprzedzone teleporadą (na którą zwykle trzeba się umówić telefonicznie lub mailowo), w czasie której lekarz zbiera wywiad o objawach choroby. Może także poprosić o przesłanie zdjęć (np. zmian skórnych) lub zaproponować wideorozmowę. Warto się do tego wcześniej przygotować – spisać niepokojące objawy dzień po dniu, ewentualnie wykonać zdjęcia by mieć je gotowe do przesłania, znać aktualną masę ciała dziecka, a także mieć przy sobie wyniki dotychczasowych badań malucha.

Po odbyciu teleporady lekarz zdecyduje, czy konieczna jest wizyta osobista. Warto mieć na uwadze, że Konsultant Krajowy do spraw pediatrii wydał zalecenie: “każde gorączkujące dziecko wymaga konsultacji (teleporada) i następnie zbadania przez lekarza” 1. Wynika to głównie z faktu, iż przebieg infekcji u dzieci jest bardzo różnorodny, niektóre fazy zakażeń lekkich (większość wirusowych) mogą być podobne do ciężkich (np. sepsy) i stawianie rozpoznania jedynie na podstawie wywiadu może nie być wystarczające do postawienia prawidłowego rozpoznania i leczenia.

Osobiste badania małego pacjenta z objawami, które niepokoją rodziców, powinno się odbyć w poniższych przypadkach:

– noworodki i niemowlęta poniżej 3. miesiąca życia,
– gorączkujące dzieci do 2. roku życia,
– dzieci w każdym wieku gorączkujących powyżej 3 dni lub przy utrzymującej się gorączce 39°C,
– dzieci z objawami takimi jak: senność lub nadmierne pobudzenie, niepokój, silny ból głowy lub brzucha, niewyjaśniona wysypka, drgawki, powtarzające się wymioty/biegunka, trudności/niechęć w przyjmowaniu płynów, obecne oznaki odwodnienia (suchość w ustach, mniej mokrych pieluszek lub zmniejszona ilość oddawanego moczu).

Jeżeli więc będzie wskazanie, to lekarz zaprosi pacjenta na osobistą wizytę do przychodni. W razie konieczności może też zdalnie wystawić e-receptę, e-zwolnienie lub e-skierowanie do specjalisty.

PRZYCHODNIA POZ

Obecnie najczęściej nie można przyjść osobiście do placówki by zapisać dziecko na wizytę, należy zrobić to telefonicznie lub mailowo. Wizyty umawiane są na konkretną godzinę, by pacjenci grupowo nie spotykali się w poczekalniach, z dzieckiem przychodzi tylko jeden opiekun. Istotnym jest, by przestrzegać podziału godzin lub gabinetów na “dzieci zdrowe” (bilanse, szczepienia) i “dzieci chore” (infekcje), to zmniejsza ryzyko kontaktu z osobami potencjalnie zakaźnymi. Wcześniaki i noworodki warto zapisywać na wizytę jako pierwsze w danym dniu – dzięki temu nie będą się kontaktować z pacjentami przyjmowanymi wcześniej, a także pomieszczenia i powierzchnie po przerwie nocnej mają mniejsze ryzyko skażenia koronawirusem.

Personel medyczny, mali pacjenci oraz ich rodzice powinni mieć zmierzoną temperaturę przy wejściu do przychodni. Dorośli oraz większe dzieci powinny w placówkach zasłaniać nos i usta (maseczka lub przyłbica). Pamiętajmy, by maseczki rzeczywiście je zasłaniały, a nie pozostawały na brodzie. Warto też zwrócić uwagę, by poprawiając maseczkę robić to za sznureczki zakładane za uszy, a nie za przednią, centralną część maski, gdyż wtedy przenosimy potencjalne patogeny z rąk na swoją maskę i odwrotnie. Dzieci do 4. roku życia nie muszą zasłaniać nosa i ust.

Warto wiedzieć, że mimo epidemii, lekarze POZ mają do dyspozycji badania dodatkowe: laboratoryjne (m.in. CRP, morfologia, badanie moczu), szybkie testy (grypa, StrepA na anginę – nie we wszystkich placówkach, nie wchodzą w pakiet refundowanych badań POZ), RTG klatki piersiowej, USG brzucha, test na COVID-19. W celu wykonania tych badań nie muszą kierować pacjentów do szpitala (jeśli pacjent nie wymaga hospitalizacji), tylko najpierw mogą wykonać je właśnie w przychodni. Podobnie rodzice – powinni najpierw szukać opieki w POZ, dopiero w razie konieczności kierować się do szpitala.

PODEJRZENIE COVID-19

Co powinna zrobić osoba, która podejrzewa, że może być zakażona (lub dziecko) koronawirusem?

1. Umówić teleporadę z lekarzem POZ (w przychodni). Według rozporządzenia Ministra Zdrowia 2  w przypadku dzieci do 2 r.ż. porada powinna mieć zawsze formę osobistą.

Jeżeli lekarz stwierdzi wskazania do badania, zleci je w systemie (za pośrednictwem gabinet.gov.pl). Przekaże nam numer testu, który trzeba podać w punkcie wymazowym, nie trzeba mieć papierowego skierowania.

Jeszcze przed kilkoma dniami, do zlecenia badania w kierunku SARS-Cov-2 po odbyciu teleporady, konieczne było stwierdzenie 4 typowych objawów zakażenia COVID-19:
● temperatura ciała powyżej 38 st C.
● kaszel
● duszność
● utrata węchu lub smaku.

Wg najnowszego rozporządzenia 3 spełnienie tych kryteriów nie jest konieczne, o zasadności badania decyduje lekarz na podstawie aktualnej wiedzy medycznej.

2. Po zleceniu badania trzeba się udać do jednego z mobilnych punktów pobrań (tzw. drive thru), po wcześniejszym telefonicznym umówieniu. Lista punktów znajduje się tutaj.

Wymaz z nosogardła pobierany jest bez wysiadania z samochodu. Należy mieć ze sobą dokument ze zdjęciem i swoim nr PESEL. Test jest bezpłatny.

Gdy pacjent samodzielnie nie może udać się do punktu drive thru, lekarz POZ może zlecić w systemie test razem z wysłaniem do pacjenta specjalnej karetki, tzw. “wymazówki”, z personelem pobierającym wymaz w domu.

3. Pacjent sprawdza wynik badania na swoim Internetowym Koncie Pacjenta. W przypadku pozytywnego wyniku należy zastosować się do zasad kwarantanny wraz z pozostałymi domownikami.

Wówczas z pacjentem najczęściej kontaktuje się również lekarz zlecający test, decyduje o konieczności osobistego zbadania, hospitalizacji, rozpoczęciu izolacji w izolatorium (w izolatoriach mają przebywać m.in. osoby, które nie mogą odbyć kwarantanny w domu, aby nie narażać na zakażenie koronawirusem najbliższych) lub rozpoczęciu izolacji domowej (leczenie w domu).

Obecnie nie wykonuje się rutynowo testów u osób “z kontaktu” z zakażonym, jeśli nie prezentują typowych objawów.

SZPITAL

Czy dziecko zakażone koronawirusem musi być hospitalizowane?
Nie, może być leczone w domu, jeśli przebieg nie wymaga leczenia szpitalnego – o tym może zdecydować lekarz POZ.

Czy z dzieckiem leczonym z powodu COVID-19 może przebywać w szpitalu rodzic?
Tak, dziecko pozostaje pod opieką jednego z rodziców, który nie może opuszczać placówki. Zazwyczaj również ma wykonywany test. Odwiedziny innych osób są wstrzymane.

Czy lekarz POZ musi kierować dziecko podejrzane o zakażenie SARS-CoV-2 na wykonanie testu do szpitala?
Nie, badanie to może być wykonane z poziomu POZ podobnie jak u dorosłych. Jeżeli natomiast lekarz ogólnie stwierdza u dziecka wskazania do hospitalizacji, może skierować je do dowolnego szpitala pediatrycznego, wszystkie mają dostęp do badań w kierunku SARS-CoV-2.

PODSUMOWANIE

Mimo, że wakacje przebiegły stosunkowo spokojnie, wygląda na to, że jesienna fala epidemii da nam się we znaki. Najbliższy okres będzie trudnym czasem dla wielu rodziców. Mimo, że część placówek medycznych niechętnie umawia na wizyty osobiste, warto pamiętać, że u dzieci przebieg choroby, a zwłaszcza infekcji, może szybko doprowadzić do zmiany stanu dziecka z dobrego do ciężkiego. Dlatego też rodzice będą musieli rozważyć czy bardziej niebezpieczne jest ryzyko zakażenia koronawirusem i innymi patogenami przebywając w placówkach medycznych, czy przeoczenie ciężkiej infekcji u dziecka spowodowanych unikaniem kontaktu z tymi placówkami.

Warto pamiętać, że na podstawie dostępnych danych wydaje się, że dzieci są mniej narażone na COVID-19 niż dorośli, zwykle też przebieg choroby jest u nich łagodniejszy. Choć w przypadku każdej infekcji należy wziąć pod uwagę zakażenie SARS-CoV-2, to u większości dzieci gorączka będzie objawem innych chorób, najczęściej wirusowych, niewymagających hospitalizacji czy podania antybiotyku. Ograniczanie liczby standardowych wizyt nie może wpłynąć na wzrost ryzyka dla chorujących dzieci.

Miejcie więc swoje pociechy na oku, przypominajcie im o prawidłowej higienie rąk, zasłanianiu ust przedramieniem w razie kaszlu lub kataru. A przede wszystkim pozostańcie w domu w razie jakichkolwiek oznak infekcji dróg oddechowych, gdyż to właśnie osoby objawowe najszybciej rozprzestrzeniają wirusy.

 

grafika: Ada Graf

 


https://ptp.edu.pl/dokumenty/Komunikat_kk_2020.08.20.pdf
https://dziennikustaw.gov.pl/D2020000174901.pdf?fbclid=IwAR3P_21DXtSLo9UbnjwkmbO2Dqpqnpn6-NIlBpj9OkNd38AHMY6FclBTFEA
3 https://dziennikustaw.gov.pl/D2020000174901.pdf?fbclid=IwAR3P_21DXtSLo9UbnjwkmbO2Dqpqnpn6-NIlBpj9OkNd38AHMY6FclBTFEA